ترجمان الاسرار در بديهه جواب داد كه : در دور پادشاه خطا بخش جرم پوش شاه مضطرب گشت در اندك روز مفتىزاده دردسر خمار شراب مجاز را به صندل سرخوش بادهء حقيقى دفع كرد و سرحلقهء رندان سرمستان شرابخانهء الهى گرديد و حضرت خواجه در شهور سنهء 791 از سراى فانى دنيا به رياض باقى جنت المأوى رحلت كرد و در ولايت بهار خاصيّت شيراز در گلزار معلّى مدفون گشت . الهى از رايحهء ريحان مرحمت حق مرقد منور متبركش معطر باد . عزيزى در تاريخ وفات آن بزرگ چنين فرمايد : تاريخ چراغ اهل معنى خواجه حافظ * كه شمعى بود از نور تجلّى چو در خاك مصلّى كرد منزل * بجو تاريخش از « خاك مصلّى » مولانا محمد معمايى كه صدر مجلس سلطان بابر بوده بر سر مزار فيض آثار حضرت خواجه عمارت فرموده . ذكر وفات خواجه كمال الدّين خجندى منشأ و مولد حضرت شيخ ، خجند بود . از بزرگ‌زادگان آنجاست . در كتاب صور الاقاليم ولايت خجند را عروس عالم نوشته‌اند . مشار اليه با وجود آنكه از اهل حال بود علم قال را بر وجه استكمال داشت . در ولايت اصفهان كمال الدين اسماعيل ابن عبد الرزاق است كه در گفتن قصايد گوى فصاحت در ميدان بلاغت از چابك‌سواران عرصهء سخن ربوده چنانچه گفته‌اند : قطعه دو كمالند در جهان مشهور * آن يكى ز اصفهان دگر ز خجند آن يكى در غزل بود بىمثل * و آن دگر در قصيده بىمانند امّا خواجه كمال خجندى در حالى كه توقتمش خان قصد ولايت تبريز كرد و حضرت شيخ در آنجا بوده بعد از فتح ولايت شيخ را به فرمان قضا جريان توقتمش خان به شهر